తీవ్రమైన కరవు కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో వ్యాధుల వ్యాప్తికి కారణం కావచ్చని బ్రెజిల్‌లో జరిగిన పసుపు జ్వరం (Yellow Fever) వ్యాప్తిపై తాజా అధ్యయనం సూచిస్తోంది. 2015లో ఎల్‌నినో ప్రభావంతో మధ్య దక్షిణ అమెరికాలో సాధారణం కంటే తీవ్రమైన కరవు ఏర్పడింది. నీటి కోసం అడవుల్లోని కోతులు నగరాల వైపు రావడం, దోమలు ఎక్కువగా కుట్టడం వంటి పరిణామాలు వైరస్‌ను పట్టణ ప్రాంతాలకు తీసుకురావడంలో పాత్ర పోషించి ఉండొచ్చని పరిశోధకులు తెలిపారు.
2016 చివర్లో మొదలైన ఈ వ్యాప్తిలో 2,000 మందికి పైగా అనారోగ్యానికి గురయ్యారు. దాదాపు 750 మంది మరణించారు. కంప్యూటర్ సిమ్యులేషన్ల ఆధారంగా చేసిన అధ్యయనంలో కరవు సమయంలో అడవుల్లో నీటి వనరులు తగ్గిపోవడంతో కోతులు నగరాలకు దగ్గరగా రావడం, దోమలు ఎక్కువగా ఆతిథ్య జీవులను కుట్టడం కలిసి వైరస్ వ్యాప్తికి దోహదపడి ఉండొచ్చని తేలింది. వాతావరణ మార్పుల కారణంగా భవిష్యత్తులో కరవులు మరింత తరచుగా వచ్చే అవకాశం ఉండటంతో పసుపు జ్వరంపై కూడా అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉందని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.
ఈ అధ్యయనం సరైన దిశలో వేసిన ముందడుగుగా వైరాలజిస్ట్ నికోస్ వాసిలాకిస్ పేర్కొన్నారు. అయితే కరవు ఒక్కటే వ్యాప్తికి కారణం కాదని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. ప్రజల్లో తక్కువ టీకా శాతం, అడవుల నరికివేత వంటి ఇతర కారణాలు కూడా ప్రభావం చూపాయి. అంటువ్యాధుల నిపుణురాలు జోయెల్ రోసర్ అభిప్రాయం ప్రకారం.. కరవు ఒక ‘నిప్పురవ్వ’లా పనిచేసింది, అయితే వ్యాప్తికి అవసరమైన పరిస్థితులు అప్పటికే ఉన్నాయి.
కొన్ని దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులు కరవు సమయంలో పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఉదాహరణకు వెస్ట్ నైల్ వైరస్ వ్యాప్తి కూడా నీటి కొరత ఉన్న సమయంలో ఎక్కువ కావచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. నీటి వనరులు తగ్గిపోవడంతో సోకిన పక్షులు, దోమలు పరిమిత నీటి ప్రదేశాల వద్ద ఎక్కువగా చేరడం ఇందుకు ఒక కారణంగా భావిస్తున్నారు. బ్రెజిల్‌లో నమోదైన కరవు కూడా శతాబ్దంలో ఒకసారి వచ్చే స్థాయి కంటే కొంత తీవ్రమైనదిగా ఉంది.
బ్రెజిల్‌లో 1942 తర్వాత పట్టణ ప్రాంతాల్లో పసుపు జ్వరం వ్యాప్తి చెందడం ఇదే తొలిసారి. సాధారణంగా ఎడిస్ ఈజిప్టై దోమలు మనుషుల్లో పసుపు జ్వరాన్ని వ్యాప్తి చేయగలవు. అమెరికా ఖండాల్లో దోమల నియంత్రణ, సమర్థవంతమైన టీకా కార్యక్రమాల కారణంగా ఈ వ్యాధి చాలావరకు అదుపులోకి వచ్చింది. ప్రస్తుతం నమోదవుతున్న పసుపు జ్వరం కేసుల్లో ఎక్కువ భాగం ఆఫ్రికాలోనే ఉన్నాయి.
More Read
అయితే పసుపు జ్వరం కేవలం మనుషులు, ఎడిస్ ఈజిప్టై దోమలకే పరిమితం కాదు. అడవుల్లో మరో రకమైన వ్యాప్తి చక్రం ఉంటుంది. అక్కడ హీమగోగస్ జాతికి చెందిన దోమలు, ఇతర దోమలు హౌలర్ కోతులు, మార్మోసెట్లు వంటి వానరాల్లో వైరస్‌ను వ్యాప్తి చేస్తాయి. కోతులు అనారోగ్యానికి గురికావడం లేదా చనిపోవడం పసుపు జ్వరం వ్యాప్తికి ముందస్తు హెచ్చరికగా భావిస్తారు. ఆ వైరస్ ఎడిస్ ఈజిప్టై దోమలకు చేరితే పట్టణాల్లో మనుషులకు వ్యాప్తి మొదలయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే 2016–2019 మధ్య బ్రెజిల్‌లో జరిగిన వ్యాప్తిలో ఎడిస్ ఈజిప్టై ప్రధాన పాత్ర పోషించలేదని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. అప్పటికే ఆ ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేసిన జికా వ్యాప్తి తర్వాత ఈ దోమల సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గింది. దీంతో అడవుల్లో ఉండే హీమగోగస్ దోమలే పసుపు జ్వర వ్యాప్తికి ప్రధాన కారణంగా కనిపించాయి.
పరిశోధకులు కోతుల మరణాలు, మనుషుల్లో నమోదైన పసుపు జ్వరం కేసులు, కరవుకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని తీసుకుని కంప్యూటర్ సిమ్యులేషన్లు నిర్వహించారు. నీటి కోసం అడవుల్లోని జంతువులు పట్టణ ప్రాంతాల వైపు కదిలితే లేదా దోమలు ఎక్కువసార్లు కుడితే వ్యాధి ఎలా వ్యాపించవచ్చో అంచనా వేశారు. అనంతరం ఈ అంచనాలను 2016–2019 మధ్య మనుషులు, కోతుల్లో నమోదైన వాస్తవ సమాచారంతో పోల్చారు.
More Read
జంతువుల కదలికలు, దోమల కుట్టే ప్రవర్తన రెండింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకున్న సిమ్యులేషన్లు బ్రెజిల్‌లోని మినాస్ గెరైస్ రాష్ట్రంలో వైరస్ వ్యాప్తి తీరుతో ఎక్కువగా సరిపోలాయి. దీనిని బట్టి నీటి వనరులు తగ్గిపోవడంతో అడవుల్లోని జంతువులు నగరాలకు దగ్గరగా వచ్చి ఉండొచ్చని, వాటితో పాటు పసుపు జ్వరం కూడా పట్టణ ప్రాంతాలకు చేరి ఉండొచ్చని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.
తర్వాత ప్రాంతంలో టీకా శాతం పెంచడంతో పాటు వ్యాధిని వ్యాప్తి చేసే దోమల నియంత్రణ చర్యలు చేపట్టడం వల్ల వ్యాప్తిని అదుపులోకి తీసుకురావడంలో సహాయపడింది. కేవలం దోమలు ఎక్కువగా కుట్టడం మాత్రమే కాకుండా, సోకిన కోతులు నగరాల వైపు కదలడం కూడా ఈ వ్యాప్తిలో కీలకంగా ఉండి ఉండొచ్చని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.
వాతావరణ మార్పులతో భవిష్యత్తులో తీవ్రమైన కరవులు తరచుగా వచ్చే అవకాశం ఉన్నందున ఇలాంటి పరిస్థితులు మరింత సాధారణం కావచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. గతంలో శతాబ్దానికి ఒకసారి కనిపించిన పరిస్థితులు భవిష్యత్తులో మరింత తరచుగా ఎదురయ్యే అవకాశం ఉందని, దీర్ఘకాలిక కరవు అడవులు, జంతువులు, దోమలు, మనుషుల మధ్య ఇలాంటి వ్యాధి వ్యాప్తికి అనుకూల పరిస్థితులను సృష్టించవచ్చని వారు పేర్కొన్నారు.
