భారత చరిత్రలో ఆగస్టు 15కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. దాదాపు రెండు శతాబ్దాల బ్రిటిష్ పాలనకు ముగింపు పలుకుతూ 1947లో భారత్ స్వతంత్ర దేశంగా అవతరించింది. అదే సమయంలో బ్రిటిష్ ఇండియా విభజనతో పాకిస్థాన్ కూడా ప్రత్యేక దేశంగా ఏర్పడింది.
అయితే ఇక్కడే ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. భారత్ ప్రతి ఏడాది ఆగస్టు 15న స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటుంటే.. పాకిస్థాన్ మాత్రం ఆగస్టు 14న ఎందుకు వేడుకలు నిర్వహిస్తోంది? రెండు దేశాలకు స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన సందర్భం ఒకటే అయినప్పుడు తేదీలు ఎందుకు వేరు? దీని వెనుక ఉన్న చారిత్రక పరిణామాలు ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి.
మౌంట్‌బాటన్ షెడ్యూలే కీలక కారణం
భారత్, పాకిస్థాన్‌లకు స్వాతంత్ర్యం కల్పించే ప్రక్రియలో అప్పటి బ్రిటిష్ ఇండియా చివరి వైస్రాయ్ లార్డ్ మౌంట్‌బాటన్ కీలక పాత్ర పోషించారు.
మొదట బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 1948 జూన్ నాటికి భారత్ నుంచి వైదొలగాలని నిర్ణయించింది. అయితే దేశ విభజనతో ఏర్పడిన ఉద్రిక్త పరిస్థితులు, పెరిగిన హింస, శాంతిభద్రతల సమస్యల నేపథ్యంలో స్వాతంత్ర్య ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకురావాలని నిర్ణయించారు.
చివరికి 1947 ఆగస్టు 15ను అధికార బదిలీకి తేదీగా నిర్ణయించారు. అయితే ఒకే రోజున భారత్, పాకిస్థాన్ రెండింటికీ వెళ్లి అధికార మార్పిడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం మౌంట్‌బాటన్‌కు సాధ్యం కాదు. అందుకే ముందుగా కరాచీకి వెళ్లి పాకిస్థాన్ రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో అధికార బదిలీ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించేలా ఏర్పాట్లు చేశారు.
More Read
ఆగస్టు 14కు మతపరమైన ప్రాధాన్యత కూడా!
పాకిస్థాన్ ప్రారంభ దశలో ఆగస్టు 15నే స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా పరిగణించినట్లు చారిత్రక రికార్డులు సూచిస్తున్నాయి. అనంతరం ఆగస్టు 14ను స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా జరుపుకోవడం ప్రారంభించింది.
ఆ తేదీకి ఇస్లామిక్ క్యాలెండర్ పరంగా కూడా ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. 1947 ఆగస్టు 14 రంజాన్ పవిత్ర మాసంలోని 27వ రోజుతో సమీపంగా ఉండటం వల్ల ఆ తేదీకి మతపరమైన ప్రాముఖ్యత ఏర్పడింది. ఈ అంశం కూడా తేదీ మార్పుపై ప్రభావం చూపిన కారణాల్లో ఒకటిగా చరిత్రకారులు పేర్కొంటారు.
కరాచీ తర్వాత ఢిల్లీకి మౌంట్‌బాటన్
పాకిస్థాన్‌లో అధికార బదిలీ కార్యక్రమం పూర్తయిన అనంతరం మౌంట్‌బాటన్ ఢిల్లీకి చేరుకున్నారు. భారత అధికార బదిలీ ప్రక్రియలో పాల్గొని, భారత నాయకులతో కలిసి అధికారిక కార్యక్రమాలను పూర్తి చేశారు.
More Read
ఇదే సమయంలో భారత స్వాతంత్ర్య వేడుకలకు సంబంధించిన ఏర్పాట్లు ముమ్మరంగా సాగాయి. ఆగస్టు 14 అర్థరాత్రి దాటిన తర్వాత భారతదేశం స్వతంత్ర దేశంగా కొత్త అధ్యాయాన్ని ప్రారంభించింది.
తొలి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ తన ప్రసిద్ధ ‘ట్రిస్ట్ విత్ డెస్టినీ’ ప్రసంగంతో స్వాతంత్ర్య క్షణాన్ని చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిపారు. ప్రపంచం నిద్రలో ఉన్న సమయంలో భారతదేశం కొత్త ఉదయాన్ని ఆహ్వానిస్తోందని ఆయన భావోద్వేగభరితంగా ప్రకటించారు.
పాకిస్థాన్‌కు భారత్ కంటే ముందే స్వాతంత్రం వచ్చిందా?
ఆగస్టు 14న పాకిస్థాన్ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం జరుపుకోవడంతో.. భారత్ కంటే ఒకరోజు ముందే ఆ దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిందనే అభిప్రాయం కొందరిలో ఉంది. కానీ ఇది పూర్తిగా సరైనది కాదు.
‘ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ యాక్ట్’ ప్రకారం అధికార బదిలీకి నిర్ణయించిన తేదీ 1947 ఆగస్టు 15. మౌంట్‌బాటన్ తన కార్యక్రమాలను సర్దుబాటు చేసుకోవడం, కరాచీలో ముందుగా అధికార బదిలీ కార్యక్రమంలో పాల్గొనడం వంటి కారణాలతో పాకిస్థాన్‌లో ఆగస్టు 14న వేడుకలు జరిగాయి.
అందువల్ల ఆగస్టు 14న పాకిస్థాన్ వేడుకలు నిర్వహించడం అంటే భారత్ కంటే ఒకరోజు ముందే చట్టపరంగా స్వాతంత్ర్యం పొందిందని అర్థం కాదు.
ఆగస్టు 15 తేదీ వెనుక జపాన్ కథ!
భారత్‌కు ఆగస్టు 15ను స్వాతంత్ర్య తేదీగా నిర్ణయించడం వెనుక మరో ఆసక్తికరమైన అంశం ఉంది.
More Read
రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో జపాన్ మిత్రదేశాల ముందు లొంగిపోయిన తేదీ ఆగస్టు 15, 1945. దీనికి రెండేళ్లు పూర్తయ్యే సమయానికే భారత్‌కు స్వాతంత్ర్యం ఇవ్వాలని మౌంట్‌బాటన్ నిర్ణయించినట్లు తర్వాతి కాలంలో వెల్లడైంది.
అంటే భారత్ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్న ఆగస్టు 15 వెనుక దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాట చరిత్రతో పాటు రెండో ప్రపంచ యుద్ధానికి సంబంధించిన ఒక అంతర్జాతీయ పరిణామం కూడా ఉంది.
చరిత్రలో నిలిచిపోయిన రెండు తేదీలు
1947లో బ్రిటిష్ పాలన ముగిసిన సమయంలో భారత్, పాకిస్థాన్ రెండు కొత్త దేశాలుగా అవతరించాయి. అధికార బదిలీకి సంబంధించిన చట్టపరమైన తేదీ ఆగస్టు 15 అయినప్పటికీ, పాకిస్థాన్ తన స్వాతంత్ర్య వేడుకలను ఆగస్టు 14న నిర్వహించే సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించింది.
కాబట్టి భారత్‌కు ఆగస్టు 15, పాకిస్థాన్‌కు ఆగస్టు 14 అనే రెండు తేదీల వెనుక ఉన్న కారణం కేవలం క్యాలెండర్ తేడా కాదు. మౌంట్‌బాటన్ షెడ్యూల్, దేశ విభజన సమయంలోని రాజకీయ పరిస్థితులు, పాకిస్థాన్‌లోని మతపరమైన ప్రాధాన్యత, రెండో ప్రపంచ యుద్ధం నాటి పరిణామాలు—ఇవన్నీ కలిసి ఈ చారిత్రక తేదీలకు ప్రత్యేక నేపథ్యాన్ని ఇచ్చాయి.
